Organisatie en taken

De directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie (voorheen: Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie) (IOB) is de evaluatiedienst van het ministerie van Buitenlandse Zaken. IOB evalueert alle beleidsterreinen die vallen onder Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS). Dit is een aparte constructie binnen de rijksbegroting waarin de buitenlandactiviteiten van verschillende departementen zijn gebundeld. Organisatorisch valt IOB rechtstreeks onder de secretaris-generaal van het ministerie. Inhoudelijk is IOB onafhankelijk.

Taken

IOB voert hoogwaardige evaluaties uit gericht op de leerfunctie en verantwoordingsfunctie. IOB adviseert ook over richtlijnen en kwaliteitseisen voor evaluaties die andere instanties (laten) uitvoeren. Bijvoorbeeld ambassades of gesubsidieerde instellingen. IOB draagt ook bij aan het opleiden en trainen van beleidsmedewerkers en aankomende evaluatoren in de partnerlanden van Nederland. 

Evaluatieproces

De meeste evaluaties beginnen met een vooronderzoek naar:

  • het (beleids)onderwerp;
  • de beschikbare gegevens;
  • de onderzoeksvragen;
  • de afbakening;
  • de meest geschikte methodologie.

De neerslag van het vooronderzoek, de zogenoemde 'Terms of Reference', sturen de evaluatie. Deze worden eerst in concept-versie besproken met de interne meelezers van IOB en in het geval van een beleidsdoorlichting met externe deskundigen.

Evalueren is een vorm van toetsend onderzoeken. De meest gebruikte methoden komen voort uit de sociale en economische wetenschappen. De Terms of Reference geven op hoofdlijnen inzicht in de gehanteerde methoden en technieken. Deze kunnen per evaluatie verschillen.

Kwaliteit bewaken

Om de kwaliteit van het onderzoek te bewaken, stelt IOB voor elke evaluatie een interne meeleesgroep en een referentiegroep samen. De referentiegroep komt bijeen om te bespreken hoe het onderzoek verloopt en geeft feedback op het werk van de onderzoekers. Leden van de referentiegroep zijn in elk geval:

  • de onderzoekers
  • de directeur van IOB
  • de medewerkers van het ministerie van Buitenlandse Zaken betrokken bij het beleidsthema
  • tenminste 1 maar meestal 2 of meer onafhankelijke externe deskundigen.

In overeenstemming met de evaluatiecriteria van de OESO-DAC (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling - Development Assistance Committee) legt IOB in het eindrapport verantwoording af over de methodologie die is gebruikt.

Download het evaluatiebeleid van IOB en de richtlijnen voor evaluaties (PDF, 287 KB)

Evaluatiecriteria OESO-DAC

Evalueren is maatwerk, met behoud van consistente toepassing van kwaliteitscriteria. IOB hanteert evaluatiecriteria die voor een groot deel overeenkomen met de 5 criteria die de OESO-DAC gebruikt om ontwikkelingsactivieiten te beoordelen:

  • doelmatigheid (efficiëntie);
  • doeltreffendheid (effectiviteit);
  • impact;
  • relevantie;
  • duurzaamheid.

IOB gebruikt ook vaak het criterium van consistentie. Er wordt dan bekeken of de beoogde doelstellingen en gehanteerde instrumenten een logisch geheel vormen, of elkaar tegenwerken.