Resultaten – Evaluatie van het Prospects partnerschap (2019-2024)

Prospects heeft bijgedragen aan een grotere weerbaarheid en, zij het in mindere mate, een grotere zelfredzaamheid van gedwongen ontheemden en gastgemeenschappen door de toegang tot onderwijs, werk- en inkomensmogelijkheden en bescherming te vergroten, evenals door inclusiever beleid te ondersteunen. Vergeleken met gastgemeenschappen profiteerden vluchtelingen echter over het algemeen minder van verbeteringen op het gebied van werk- en inkomensmogelijkheden en zelfredzaamheid. Door de instabiele context zijn deze resultaten broos en aan verandering onderhevig.

De oorspronkelijke ambities van het ministerie van Buitenlandse Zaken sloten niet altijd voldoende aan bij de lokale realiteit in de geselecteerde landen, maar afstemming op de nationale context en samenwerking met nationale overheden zorgden tijdens de uitvoering voor een betere aansluiting. Over het geheel genomen speelde het programma adequaat en evenwichtig in op de behoeften van gastgemeenschappen en gedwongen ontheemden, maar slaagde het er minder goed in om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van vrouwen en meisjes en mensen met een beperking, en om belanghebbenden buiten nationale overheidsinstanties op betekenisvolle wijze bij de uitvoering te betrekken.

De gecombineerde humanitaire en ontwikkelingsgerichte interventies boden gedwongen ontheemden en gastgemeenschappen integrale ondersteuning die verder ging dan directe noodhulp, waardoor de effectiviteit voor de doelgroep toenam. Oplossingen bleven echter vaak tijdelijk of semipermanent als gevolg van factoren buiten de invloed van Prospects. Vanwege methodologische keuzes en beperkingen in de financiële en monitoringsgegevens worden in de evaluatie geen algemene conclusies getrokken over de (al dan niet toegenomen) kosteneffectiviteit van Prospects.

Het partnerschap zorgde voor een betere afstemming en coördinatie tussen partners. Partners gaven aan dat de verhouding tussen transactiekosten en baten verbeterde ten opzichte van de aanzienlijke initiële investeringen in tijd en middelen. Echter, deze verandering kon niet worden gekwantificeerd.

Prospects heeft bijgedragen aan de verdere ontwikkeling van de nexusbenadering door de toepassing ervan verder te verfijnen, het draagvlak op het niveau van de hoofdkantoren van partnerorganisaties te vergroten en programmatische inzichten te genereren die relevant zijn voor de internationale beleidsdialoog over situaties van gedwongen ontheemding. 

• Geef prioriteit aan het testen en geleidelijk opschalen van bewezen werkwijzen boven het ontwikkelen van nieuwe pilots.
• Versterk de beleidsdialoog om de randvoorwaarden voor werk- en inkomensmogelijkheden te verbeteren, met name voor gedwongen ontheemden. 
• Focus op het versterken van kennis en verbeteren van de toegang tot formele en informele markten door middel van digitalisering en sterkere juridische kaders, met inbegrip van veilige arbeidsomstandigheden. 
• Versterk investeringen in gerichte ondersteuning en pak belemmeringen aan die specifieke groepen treffen, met name vrouwen en mensen met een beperking.

• Waarborg uniformiteit in de meting van indicatoren in het dashboard.
• Waarborg dat alle partners externe eindevaluaties uitvoeren en aan het einde van fase 2 een synthese van deze evaluaties opstellen. 
• Maak beter gebruik van regionale functies binnen partnerorganisaties om leren en kennisuitwisseling tussen organisaties en regio's te bevorderen.
• Institutionaliseer de deelname van uitvoerende partners, waaronder door vluchtelingen geleide organisaties en door jongeren geleide organisaties, aan planning, monitoring, evaluatie en leren.

• Stem de communicatiestrategie beter af op de omvang van het partnerschap en de mondiale, regionale en nationale dimensies ervan.

• Zet het systeem van langetermijnfinanciering voor programma’s voor vluchtelingenrespons voort om de focus op duurzame oplossingen en de langetermijnprocessen die nodig zijn om de leefomstandigheden van kwetsbare bevolkingsgroepen te verbeteren te versterken. 
• Verduidelijk binnen de beleidstheorie van de directie Migratie, Ontheemding en Ambtsberichten of en hoe programma’s voor vluchtelingenrespons bijdragen aan de doelstellingen van het ministerie op het gebied van regionale stabiliteit en het voorkomen van verdere migratie naar derde landen.
• Ontwikkel een beoordelingskader dat politieke prioriteiten verduidelijkt en operationaliseert, risico’s met betrekking tot het beginsel van non-refoulement beoordeelt en richting geeft aan investeringen in programma’s voor vluchtelingenrespons in relatie tot duurzame oplossingen: hervestiging, integratie en vrijwillige terugkeer, met inbegrip van wederopbouw in landen van herkomst. Formuleer daarbij realistische doelstellingen voor de korte en middellange termijn. 
• Versterk de samenhang met en het leren van andere vluchtelingen- en migratieprogramma’s van het ministerie en onderzoek hoe dit kan bijdragen aan een effectievere vluchtelingenrespons. 

• Heroverweeg de partnerselectie en neem criteria op met betrekking tot aantoonbare ervaring van partners, hun lokale inbedding en de relevantie van hun mandaat voor het werken in kwetsbare contexten in de geselecteerde landen. Bied daarbij ruimte voor verschillen in partnersamenstelling tussen landen.
• Verbreed en versterk de betrokkenheid van stakeholders in lijn met de lokaliseringsagenda van het ministerie.
• Houd rekening met de uiteenlopende behoeften en belemmeringen van gastgemeenschappen en gedwongen ontheemden, evenals met de structurele belemmeringen waarmee vrouwen en andere gemarginaliseerde groepen worden geconfronteerd.  
• Verbreed de financieringsbasis van het programma om opschaling mogelijk te maken door gebruik te maken van aanvullende financiële middelen, waaronder middelen van niet-traditionele donoren en de private sector, in het bijzonder uit de regio zelf, en investeer in ondersteunende structuren voor programma’s met meerdere donoren.

• Betrek ambassades en relevante directies structureel bij de besluitvorming over de selectie van landen en partners om een goede aansluiting op de context te waarborgen.
• Zorg voor voldoende voorbereidingstijd voor nieuwe partnerschappen en de bijbehorende governancestructuren door relevante directies en ambassades tijdig te betrekken.
• Inventariseer belemmeringen voor gezamenlijke programmering die voortvloeien uit interne processen en institutionele structuren en pak deze aan.
• Behoud voldoende capaciteit op de ambassades en in Den Haag voor de uitvoering van grootschalige partnerschapsprogramma’s.
• Vermijd complexe monitoringssystemen die aanzienlijke investeringen van partners vergen.
• Begin met een beperkt aantal landen zodat structuren en benaderingen gericht kunnen worden getest, geïmplementeerd en verfijnd voordat verdere opschaling plaatsvindt.